مجله اینترنتی آئین و اندیشه

حارث همدانی که بود؟ از فضیلت نماز حارث همدانی چه میدانید؟

۹ اسفند ۱۳۹۷

در لیست یاران وفادار امیرالمومنین علی علیه السلام بعضی نامها مانند حارث همدانی بسیار مهجور و کم فروغ مانده است.
حارث همدانی از دوست داران و محبین ممتاز اهل بیت خصوصا حضرت علی علیه السلام یاد شده و نماز مخصوصی با عنوان نماز حارث همدانی نیز در منابع روایی ذکر شده که فضایل بیشماری برای آن نقل کرده اند.

حارث همدانی که بود و چه کرد؟

حارث ابن عبدالله همدانی که به او حارث اعور نیز میگویند، از اولین کسانی بود که در مدینه با امیرالمومنین بیعت کرد.

در تاریخ مشهور است که حارث همدانی نخستین کسی بود که خطبه های امام علی علیه السلام را گردآوری میکرد.

همچنین وی روایات بیشماری از امیرالمومنین علیه السلام نقل کرده و منبع بسیاری از دیگر روایان حدیث بوده است.

حارث همدانی در کتابها با تعبیری همچون علامه، فقیه، امام و کثیرالعلم یاد شده است که بخوبی بیانگر جایگاه علمی وی میباشد.

نماز حارث همدانی چیست؟

در کتابهای اخلاقی و عبادی نمازی تحت نام نماز حارث همدانی آمده و برای آن فضایلی نیز عنوان شده است.

این نماز در حقیقت نمازی است که دستور آن را حارث به نقل از امیرالمونین بیان کرده. به عبارت دیگر نماز حارث همدانی توسط امام علی علیه السلام به وی تعلیم داده شده است.

کیفیت نماز حارث همدانی

شیخ طوسی در کتاب مصباح المتهجد و شیخ عباس قمی در مفاتیح الجنان کیفیت در قسمت نمازهای مستحبی خواندن این نماز را به یک شکل بیان کرده اند.

حارث همدانى از حضرت امیر المؤمنین علیه السلام روایت کرده است که اگر بتوانى در روز جمعه ده رکعت نماز بخوان و رکوع و سجودش را تمام بجای آور و بعد از هر دو رکعت صد مرتبه بگو:
سُبْحَانَ اللَّهِ وَ بِحَمْدِهِ‏

مفاتیح الجنان؛ اعمال روز جمعه
نماز حارث همدانی

جایگاه علمی

همانطور که گفتیم حارث همدانی در جامعه زمان خود، به عنوان یک عالم و دانشمند شناخته میشود و خدمات علمی فروانی به جهان اسلام و تشیع از وی بیادگار مانده است.
وی قسمت اعظم عمر خود را صرف یادگیری معارف اهل بیت و نشر و ترویج آنها نمود.

این را هم بخوانید:  نماز والدین را چگونه بخوانیم؟ [بهمراه مطالب کاربردی دیگر]

ذهبی از علمای شناخته شده اهل سنت در نوشته های خود از وی با عناوینی همچون علامه و فقیه نام برده حارث را همواره به بزرگی یاد کرده است.

از دیگر ویژگی های علمی حارث همدانی، مهارت خاص وی در علوم ریاضی و هندسه است بهمین دلیل سخت ترین پرونده های تقسیم ورثه را معمولا نزد وی میبردند.

در تاریخ نقل شده وی حافظه بسیار قوی داشت و کافی بود یک متن بلند را فقط یکبار بشنود تا آنرا بخوبی حفظ کند. دلیل اینکه وی توانسته خطبه های حضرت امیرالمومنین را بطور فراوان روایت کند همین ویژگی حارث همدانی است.

از دیگر ویژگی های علمی حارث همدانی، روایت های بیشماری است که از حضرت علی علیه السلام نقل کرده است. تعداد دقیق این روایات مشخص نیست اما نام وی از جمله نامهای معتبر و ثقه در کتابهای رجالی (کتابهایی که روایان حدیث را معرفی میکنند) ذکر شده است.

نکته عجیب تر اما اینکه شیخ طوسی نام حارث همدانی را در لیست یاران امام حسن مجتبی علیه السلام نیز ذکر کرده و در کتاب تفسیری فرات کوفی، روایتی از امام حسین علیه السلام به چشم میخورد که توسط وی نقل شده است.

این تکه های پازل را که کنار هم قرار بدهیم، عمق خدمات علمی وی به جامعه شیعی و اینکه وی سالیان متمادی عمر خود را صرف گردآوری روایات اهل بیت علیهم السلام کرده را بخوبی متوجه میشویم.

این را هم بخوانید:  مناجات خمس عشر چیست؟ همه آنچه باید در مورد این مناجات بدانید!

دستور ویژه امیرالمومنین به حارث همدانی

فراز تاریخی جالبی در زندگی حارث بیان شده که گفتن آن خالی از فایده نیست.

محمدتقی شوشتری در شرح نهج البلاغه خودش درباره اینکه چطور حارث همدانی به گردآوری خطبه های امیرالمومین مشغول شد مینویسد: روزی حضرت به وی دستور داد تعدادی ورق کاغذ برای خودش بخرد.
حارث بعد از به تشویق امام کاغذها را خرید، در آنها یکی از خطبه های ایشان را نوشت و بعد از آن بطور همیشگی به این کار مشغول شد.

خدمت به اهل بیت علیهم السلام

حارث همدانی به سبب ارادت و علاقه عمیقی که به اهل بیت پیامبر گرامی اسلام داشت، تا آخر عمر خود در زمره مریدان و وفاداران به دستگاه اهل بیت خصوصا امیرالمومنین علیه السلام باقی ماند.

به گواهی تاریخ، وی از یاران خاص امیرالمومنین بود، به این معنا که همیشه و در هر حال در خدمت ایشان بود و از اسرار امام علی علیه السلام آگاهی داشت.

دانشمند معروف شیعی، سید ابن طاوس در یکی از کتابهای خود مینویسد امیرالمومنین علیه السلام حارث همدانی را جزو معتمدان خویش میدانسته است.

وی همچنین پرچمدار حضرت بوده و امیرالمومنین هرگاه لشکریان خود را فرامیخواند، اینکار را توسط حارث انجام میداد.

دیالوگ مشهوری که میان امیرالمومنین و حارث صورت گرفته خود گواه این ارادت است.
بر اساس نقل منابع مختلف همچون مناقب ابن شهرآشوب، الدعوات قطب راوندی، خصال ابن بابویه و… حارث محبت و شیفتگی خود را نسبت به امیرالمومنین ابراز داشت و حضرت در پاسخ به وی فرمود:

«هر بنده‌ای که مرا دوست داشته باشد در هنگام مرگ مرا به گونه‌ای که دوست دارد، می‌بیند و کسی که مرا دشمن بدارد، در هنگام مرگ مرا به گونه‌ای که دوست ندارد، می‌بیند»

الدعوات، ج ۱، ص ۲۴۹

مبارزات سیاسی

حارث همدانی غیر از فعالیتهای علمی، از فعالان سیاسی عصر و زمان خویش نیز بوده است. سیاستهای وی تماما در راستای حمایت از امیرالمومنین و اهل بیت علیهم السلام بوده و هیچگاه از آنها فاصله نگرفت.

این را هم بخوانید:  نماز نافله و هرآنچه باید درباره آن بدانید[راهنمای کامل+احکام جزئی]

اوج مبارزات سیاسی حارث در دوره خلافت عثمان بن عفان بود. زمانی که سعید بن عاص به عنوان نیروی عثمان در کوفه گماشته شد وی با عضویت در گروهی بنام «قرّاء» به رهبری مالک اشتر نخعی به مخالفت با سعید بن عاص پرداخت.

این اعتراضات سایسی در نهایت منجر به تبعید حارث همدانی به شام گردید هرچند در زمان کشته شدن عثمان وی در مدینه حضور داشته است.

سخن پایانی

حارث و نماز حارث همدانی نشان میدهد اگر خودمان را متصل به دریای بیکران معارف اهل بیت و معارف قرآنی بکنیم، دیگر مرز و محدودیتی باقی نمیماند!
مرزهایی مانند ملیت، قوم، نژاد و… که اینروزها بدجوری در گلوی بشر گیر کرده!

اگر این مطلب مفید است، آنرا به اشتراک بگذارید!